Hoeveel lux heeft een voetbalveld nodig?

Een voetbalclub die de veldverlichting wil vervangen of een nieuw veld wil verlichten, krijgt te maken met lux, masten en vermogens. Hoeveel licht is genoeg voor een training op dinsdagavond, en hoeveel voor een competitiewedstrijd? In dit artikel lees je welke lichtsterkte bij welk niveau hoort, hoe je zelf het aantal schijnwerpers uitrekent en hoe je de masten opstelt. Met een tabel en rekenvoorbeelden zie je direct wat jouw veld nodig heeft.

Lux per niveau: de Europese norm

De Europese norm voor sportverlichting, EN 12193, deelt voetbalvelden in drie klassen in. Klasse III is training en recreatief voetbal: gemiddeld 75 lux. Klasse II is clubcompetitie en training op hoger niveau: 200 lux. Klasse I is voor nationale en internationale wedstrijden: 500 lux. Daarnaast telt de gelijkmatigheid: de donkerste plek op het veld moet minstens de helft (klasse III) tot 70 procent (klasse I) van het gemiddelde halen. Voor wedstrijden die op televisie komen gelden nog veel hogere eisen; daarvoor maak je altijd een apart lichtplan.

Zo reken je het aantal schijnwerpers uit

Een groot voetbalveld meet 105 bij 68 meter, dat is 7.140 m². De formule is: lux maal m² gedeeld door de nuttige lumen per schijnwerper. Bij sportvelden komt ongeveer de helft van het licht echt op het veld terecht; de rest valt naast het veld of gaat verloren door vervuiling en veroudering. Een schijnwerper van 1000 watt met 170.000 lumen levert dus ongeveer 85.000 nuttige lumen op het veld.

Tabel: schijnwerpers voor een groot veld

Niveau	Lux	Schijnwerpers	Masten	Resultaat
Training (klasse III)	75	8 × 1000 watt	4 masten van 18 à 20 m	ca. 95 lux
Club (klasse II)	200	12 × 1500 watt	6 masten van 18 à 20 m	ca. 215 lux
Top (klasse I)	500	30 × 1500 watt	6 tot 8 masten van 25 m of hoger	ca. 535 lux

De tabel gaat uit van schijnwerpers met 170 lumen per watt. Een veld dat zowel voor training als voor wedstrijden wordt gebruikt, richt je in voor het hoogste niveau. Met een dimbare driver zet je de verlichting tijdens trainingen lager en bij wedstrijden op vol vermogen. Zo betaal je alleen voor het licht dat je echt nodig hebt.

Rekenvoorbeeld 1: clubveld met 200 lux

Een amateurclub wil op het hoofdveld 200 lux voor competitiewedstrijden. Nodig is 200 maal 7.140, dat is 1.428.000 nuttige lumen. Omdat ongeveer de helft van het licht op het veld valt, moet er 2.856.000 lumen uit de schijnwerpers komen. Een schijnwerper van 1500 watt geeft 255.000 lumen. 2.856.000 gedeeld door 255.000 is 11,2, dus 12 schijnwerpers. Die komen per twee op 6 masten, drie aan elke lange zijde. Het resultaat is gemiddeld ongeveer 215 lux. Tijdens trainingen dim je naar ongeveer 40 procent en heb je nog steeds ruim 75 lux.

Rekenvoorbeeld 2: klein trainingsveld

Een trainingsveld voor de jeugd van 60 bij 40 meter is 2.400 m². Voor 75 lux is 75 maal 2.400 gedeeld door 0,5 nodig, dat is 360.000 lumen. Met 4 schijnwerpers van 750 watt en 120.000 lumen, op 4 masten van 10 à 12 meter, kom je op ongeveer 100 lux. Dat geeft wat reserve voor veroudering en vervuiling.

Waar komen de masten en welke optiek?

Bij 4 masten staan die op de hoeken, iets buiten het veld. Bij 6 of 8 masten staan ze langs de lange zijden, nooit achter de doelen, zodat de keeper niet in het licht kijkt. Hoe verder de mast van het midden van het veld staat, hoe hoger hij moet zijn. Gebruik schijnwerpers met een asymmetrische lichtbundel. Die hangen bijna horizontaal en schijnen het licht toch ver het veld op. Dat geeft minder verblinding voor spelers en publiek en minder licht bij de buren. Voor de verste richtpunten gebruik je een smalle bundel van 20 of 30 graden.

Lichtkleur en besparing

Voor voetbal is 5000 kelvin de standaard: helder, koel wit licht waarin bal en lijnen goed zichtbaar zijn. Wordt er gefilmd of gestreamd, kies dan flikkervrije schijnwerpers met een hoge kleurweergave. Ook de besparing is groot. 8 oude metaalhalogeenlampen van 2000 watt gebruiken bij 400 branduren per jaar 6.400 kWh. 8 LED-schijnwerpers van 1000 watt gebruiken 3.200 kWh. Bij € 0,30 per kWh scheelt dat € 960 per jaar. Bovendien zijn LED-schijnwerpers direct vol aan en hoeven ze niet op te warmen.

Advies voor jouw veld

Stuur de afmetingen van het veld, het speelniveau en de plek van bestaande masten naar info@dimay.com. Wij rekenen het aantal schijnwerpers en de opstelling voor je uit. Bekijk ook onze LED sportveldverlichting, onze tips voor sportveldverlichting, lees wat lux precies is en hoeveel lampen een tennisbaan nodig heeft.

Veelgestelde vragen over voetbalveldverlichting