Sporthal of sportschool verlichten: hoeveel lux?

Welke verlichting voor een sporthal of sportschool?

In een sporthal wordt gerend, gegooid en omhoog gekeken. De verlichting moet dus genoeg licht geven, de spelers niet verblinden en een harde bal kunnen hebben. In dit artikel lees je hoeveel lux een sporthal, gymzaal of sportschool nodig heeft, welke armaturen geschikt zijn, waar je ze ophangt en hoe je zelf het aantal lampen uitrekent. Met een tabel en twee rekenvoorbeelden zie je direct wat jouw zaal nodig heeft.

Hoeveel lux heeft een sporthal nodig?

De Europese norm voor sportverlichting, EN 12193, deelt binnensporten in drie klassen in. Voor balsporten zoals basketbal, handbal, volleybal en zaalvoetbal geldt: klasse III, training, gymles en recreatief spelen, minimaal 200 lux. Klasse II, clubcompetitie, 500 lux. Klasse I, nationale en internationale wedstrijden, 750 lux. Voor badminton ligt het minimum bij training hoger, op 300 lux, omdat de shuttle klein en snel is. Veel scholen en gemeenten kiezen voor een gymzaal daarom meteen 300 lux. Een sportschool of fitnessruimte heeft 300 tot 500 lux nodig.

Tabel: welke lampen voor welke zaal?

Ruimte	Hoogte	Lux	Armatuur
Gymzaal	5 à 6 m	300	high bay 100 watt
Sporthal, training	7 à 8 m	300	high bay 150 watt
Sporthal, competitie	7 à 8 m	500	high bay 200 watt
Sporthal, topsport	8 à 10 m	750	high bay 200 à 240 watt
Sportschool, fitness	3 à 4 m	300 à 500	LED-panelen of lijnverlichting

Zo reken je het aantal lampen uit

De formule is: lux maal m², gedeeld door de nuttige lumen per armatuur. In een sporthal komt ongeveer 60 procent van het licht echt op de vloer; de rest valt op wanden en tribunes of gaat verloren door vervuiling en veroudering. Een high bay van 150 watt met 22.500 lumen levert dus ongeveer 13.500 nuttige lumen. Een high bay van 200 watt met 30.000 lumen levert ongeveer 18.000 nuttige lumen.

Rekenvoorbeeld 1: sporthal van 48 bij 28 meter

Een standaard sporthal van 48 bij 28 meter is 1.344 m² en ongeveer 7 meter hoog. Voor clubcompetitie is 500 lux nodig: 500 maal 1.344 is 672.000 nuttige lumen. Gedeeld door 18.000 per armatuur van 200 watt geeft dat 37,3, dus 40 high bays. Die hang je in 5 rijen van 8. Het resultaat is gemiddeld ongeveer 535 lux. Met dimbare armaturen zet je de verlichting tijdens trainingen en gymlessen op 60 procent; dan heb je nog ruim 300 lux en bespaar je stroom.

Rekenvoorbeeld 2: gymzaal van 22 bij 12 meter

Een gymzaal van 22 bij 12 meter is 264 m² en ongeveer 5,5 meter hoog. Voor 300 lux is 300 maal 264 gedeeld door 9.000 nuttige lumen per high bay van 100 watt nodig: 8,8, dus 10 armaturen. Die hang je in 2 rijen van 5. Het resultaat is gemiddeld ongeveer 340 lux.

Balwerend en niet verblindend

Een bal die tegen een lamp knalt, mag de lamp niet beschadigen en er mag niets naar beneden vallen. Kies daarom armaturen die balwerend zijn getest, bijvoorbeeld volgens de Duitse norm DIN 18032-3, of hang een beschermrooster om de armatuur. Let ook op verblinding. Bij volleybal en badminton kijken spelers veel omhoog. Hang de armaturen daarom niet recht boven het net of de badmintonbanen, maar ernaast, en kies een lens die het licht verspreidt. Een glanzende sportvloer weerspiegelt het licht; een brede lichtbundel van 90 of 120 graden geeft minder hinderlijke reflecties dan een smalle bundel.

Lichtkleur, flikkering en besparing

Voor sport is 4000 tot 5000 kelvin de beste keuze: helder, neutraal tot koel wit licht. Kies armaturen met een kleurweergave van minimaal 80 en zonder flikkering, zodat ook video-opnamen en slow motion goed blijven. De besparing is groot. 30 oude metaalhalogeenlampen van 400 watt gebruiken bij 3.000 branduren per jaar 36.000 kWh. 30 LED high bays van 150 watt gebruiken 13.500 kWh. Bij € 0,30 per kWh scheelt dat € 6.750 per jaar. Met een bewegingssensor die de verlichting dimt als de zaal leeg is, bespaar je nog meer.

Advies voor jouw sporthal

Stuur de afmetingen, de hoogte en het gebruik van de zaal naar info@dimay.com. Wij rekenen het aantal armaturen en de opstelling voor je uit. Bekijk ook onze LED high bays en lineaire high bays, en lees hoeveel high bays je per m² nodig hebt, hoe hoog je een high bay ophangt en hoeveel LED-panelen je nodig hebt voor een sportschool met een laag plafond.

Veelgestelde vragen over verlichting in een sporthal

Hoeveel lux heeft een sporthal nodig?

Voor training en gymles minimaal 200 lux, voor clubcompetitie 500 lux en voor topwedstrijden 750 lux, volgens de Europese norm EN 12193. Voor badminton is bij training 300 lux het minimum.

Hoeveel lampen heeft een sporthal van 48 bij 28 meter nodig?

Voor 500 lux ongeveer 40 LED high bays van 200 watt, in 5 rijen van 8. Voor 300 lux zijn ongeveer 30 high bays van 150 watt genoeg.

Wat betekent balwerend?

Dat het armatuur een harde bal kan hebben zonder te beschadigen en zonder dat er onderdelen naar beneden vallen. Kies armaturen die zijn getest volgens DIN 18032-3 of hang een beschermrooster om de lamp.

Hoe voorkom ik verblinding in een sporthal?

Hang de armaturen niet recht boven het net of de badmintonbanen maar ernaast, en kies een lens die het licht verspreidt. Een brede bundel geeft ook minder reflectie op een glanzende vloer.